‘Sağlık gibisi yok.’ sözünü kullanmayan veya çevresindeki insanlardan duymayan yoktur. Gerçekten de sağlığımız bizim için öncelik sıralamasında kuşkusuz ilk sırada yer almaktadır. Sağlık ile ilgili bir sorun yaşadığımızda da çoğumuz hastanelerin yolunu tutmakta ve ilaç kullanımına başvurmaktayız. Pekikaçımızın ‘akılcı ilaç/antibiyotik kullanımı’ tanımından haberi var? Bu konuyu İdil İlçe Sağlık Müdürlüğü hekimlerimize sorduk.
Akılcı ilaç kullanımı nedir? Neden önemlidir?
Akılcı ilaç kullanımı,kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilacı, uygun süre ve dozda, en uygun maliyetle ve kolayca sağlayabilmeleri olarak tanımlanmaktadır. Doğru ilacın uygun şekilde kullanılması ne kadar faydalı ise ilacın gereksiz veya yanlış kullanılmasının da o kadar zararı vardır. Bu konuda hem dünyada hem de ülkemizde en büyük sorun antibiyotikler konusunda yaşanmaktadır.
Antibiyotik nedir? Ne zaman kullanılmalıdır?
Bakteriyel enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde kullanılan, bakterilerin çoğalmasını önleyerek veya bakterileri öldürerek etki gösteren ilaçlardır. Vatandaşlarımızın antibiyotik kullanmaları gerektiğini düşündüğü ve talep ettiği hastalıkların yarısından fazlasında hastalığa neden olan etken bakteri değildir dolayısıyla antibiyotik kullanımının herhangi bir yararı yoktur. Tam aksine hastalığı tedavi etmediği gibi vücuda yararlı olan bakterilerin ölümüne neden olarak vücuda zarar vermektedir. Ayrıca ekonomik kayba neden olmakta ve antibiyotik direnci oluşmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla sadece hekimlerin uygun gördüğü durumlarda antibiyotik kullanılmalıdır.
Antibiyotik direnci nedir?
Bakteriler, çevrelerinde meydana gelen değişikliklere hızlı uyum sağlayabilen canlılardır. Antibiyotik direnci de bunun bir örneğidir. Belirli bir antibiyotiğe karşı direnç, söz konusu antibiyotiğin tedavi dozunda dirençli bakterileri öldüremediğini veya çoğalmalarına engel olamadığını ifade etmektedir.
Dirençli bakterilerin neden olduğu bu hastalıklar, tedaviye dirençli olup, hastanede yatış sürelerinin uzamasına ve bununla ilgili komplikasyonların gelişmesine, ölüm ve hastalığa yakalanma oranlarında artışa neden olmaktadırlar.
Antibiyotik direncinin önüne geçilmemesi durumunda gelecekte bizi bekleyen tehlike ise bundan çok daha büyüktür. Öyle ki, yakın gelecekte enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde antibiyotikler tamamen etkisiz hale gelebilir ve basit yara enfeksiyonları ölümle sonuçlanabilir.
Antibiyotiklerle ilgili doğru bilinen yanlışlar nelerdir?
Bu konuda aslında vatandaşlarımızın doğru olduğunu düşündüğü pek çok yanlış vardır. Zaten gereksiz ve yanlış antibiyotik kullanılmasının temel nedenleri de bunlardır. Bunları şu şekilde özetleyebiliriz:
- Antibiyotikler yalnızca bakteriler için etkilidir, virüslere bağlı enfeksiyonları tedavi edemez.
- Antibiyotik ateş düşürmez, sadece uygun ve doz ve şekillerde kullanılan antibiyotik, hastalığın kaynağı olan enfeksiyonu ortadan kaldırdığı için ateş düşer.
- Soğuk algınlığı ve grip çoğunlukla kendi kendine iyileşebilen hastalıklardır. Antibiyotik alımı gerekmez.
- Antibiyotik, grip ve soğuk algınlığını atlatmaya yardımcı olmaz.
- Antibiyotik ağrıyı dindirmez, burun akıntısını, öksürüğü hafifletmez.
- Antibiyotik, grip ve soğuk algınlığının başkalarına geçişine engel olmaz.
- Antibiyotiklere karşı direnç geliştiğinde, esas etki beklediğimiz bakterilerin neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde bu antibiyotikler etkili olamaz.
Son olarak vatandaşlarımıza ne söylemek istersiniz?
Gerekli görülmesi durumunda hekimlerin antibiyotik yazacağını bilmelerini ve bunun dışında antibiyotik kullanmalarının zararlı olduğunu tekrar belirtelim.
‘Antibiyotikte değil sağlığınızda ısrarcı olun.’ diyoruz ve sağlıklı günler diliyoruz.
